Çocuklarda Tik Bozuklukları ve Tedavi Yöntemleri

Anasayfa
Çocuklarda Tik Bozuklukları ve Tedavi Yöntemleri

Çocuklarda Tik Bozuklukları ve Tedavi Yöntemleri

Giriş

Tik bozuklukları, istem dışı ortaya çıkan, ani, hızlı, tekrarlayıcı motor hareketler veya vokal seslerdir. Genellikle erken çocukluk döneminde başlamakta olup, zaman içinde şiddeti değişebilmektedir (Leckman et al., 2006). Toplumda yaygınlığı %1-3 arasında değişen tik bozukluklarının çoğu vakada hafif seyirli olduğu ve kendiliğinden kaybolduğu bilinmektedir. Ancak bazı vakalarda ergenlik ve yetişkinlik dönemine kadar devam edebilir ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir (American Psychiatric Association, 2013).

Tik Bozukluklarının Sınıflandırılması Tikler motor (hareket) ve vokal (ses) tikler olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır.

Motor tikler: Göz kırpma, omuz silkme, baş sallama, boyun çevirme gibi ani hareketlerdir.
Vokal tikler: Boğaz temizleme, burundan ses çıkarma, çekme sesi çıkarma gibi sesli tiklerdir.
Karma tikler: Motor ve vokal tiklerin birlikte görüldüğü durumlar dır (Robertson, 2011).

Tik bozukluklarının en yaygın olarak görülen alt türleri Geçici Tik Bozukluğu, Kronik Tik Bozukluğu ve Tourette Sendromu'dur. Tourette sendromu hem motor hem de vokal tiklerin en az bir yıl boyunca süreklilik gösterdiği daha karmaşık bir klinik tablodur (Singer, 2019).

Tik Bozuklukları ve Eşlik Eden Durumlar Tik bozuklukları çoğu zaman tek başına bir hastalık olarak değil, diğer psikiyatrik ve nörogelişimsel bozukluklarla birliktelik gösterir. Özellikle Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ile sıkça bir arada bulunduğu bilinmektedir (Hirschtritt et al., 2015). Bu nedenle tik bozukluğu olan çocukların kapsamılı bir değerlendirmeden geçirilmesi önemlidir.

Tik Bozukluklarının Tedavisi Tik bozukluklarının tedavisinde psikoeğitim, davranış terapileri ve bazı farmakolojik yaklaşımlar kullanılmaktadır.

Psikoeğitim ve Aile Danışmanlığı: Tik bozukluklarının doğal seyri hakkında aileleri bilgilendirmek ve kaygılarını azaltmak tedavinin önemli bir parçasıdır. Tiklerin genellikle stres, yorgunluk ve kaygı ile arttığı gözlemlendiği için ebeveynlerin çocuklarına rahatlatıcı bir ortam sunmaları önerilmektedir (Verdellen et al., 2011).
Davranış Terapisi: Tiklerin kontrol altına alınması için en etkili yöntemlerden biri "Alışkanlığı Tersine Çevirme Terapisi" (HRT) olarak bilinen bilişsel davranışçı terapidir (Piacentini et al., 2010). Bu yöntemde bireyin tikleri tetikleyen durumları fark etmesi ve alternatif hareketlerle bunların yerine koyması hedeflenir.
Farmakolojik Tedavi: Tikler, bireyin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyorsa, ilaç tedavisi düşünülebilir. Antipsikotik ilaçlar (Aripiprazol, Risperidon) ve alfa agonistleri (Klonidin, Guanfacin) en sık kullanılan ilaçlar arasındadır (Scahill et al., 2013). Ancak ilaç tedavisinin yan etkileri nedeniyle her vakada dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Sonuç Tik bozuklukları çocukluk çağında sık görülen ancak genellikle iyi huylu bir seyir izleyen hareket bozuklukları arasında yer alır. İlk öncelik aile ve çocuğun bilgilendirilmesi ve rahatlatılması olmalıdır. Şiddetli ve sürekli tiklerde bilişsel davranışçı terapiler ve gerekirse farmakolojik tedavi ile olumlu sonuçlar alınabilir. Tedavi yaklaşımı her çocuk için bireysel olarak planlanmalıdır.

Kaynaklar

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Association.
Hirschtritt, M. E., et al. (2015). "Lifetime prevalence, age of risk, and genetic relationships of comorbid psychiatric disorders in Tourette syndrome." JAMA Psychiatry, 72(4), 325-333.
Leckman, J. F., et al. (2006). "Tourette syndrome." The Lancet, 368(9551), 1577-1586.
Piacentini, J., et al. (2010). "Behavior therapy for children with Tourette disorder." JAMA, 303(19), 1929-1937.
Scahill, L., et al. (2013). "Pharmacological treatment of tic disorders and Tourette Syndrome." Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology, 23(9), 616-630.